Чарыгылары оломнооҥҥун, күөх ыллыгы батыһа Сэдэҥэ илин эҥээринэн кыйа барбахтаан истэххинэ, быстыбат салаа уута хомо буолан намылыйар хара сыырын үөһээ биэрэктэн баара—суоҕа сүүсчэкэ саһааннаах сиргэ бөлөх үөттэри үрдүнэн аалай былаах былыт быыһынан тыкпыт күһүҥҥү күн уотугар умайыктана оонньуу турарыгар хараҕыҥ хатанар. Бу – Нам орто оскуолатын «Чайка» үлэ уонна сынньалаҥ лааҕырын түһүлгэтэ. Ортоку – бэйэтэ былыргы саха моҕол ураһатын саҕа сүүнэ улахан уолаттар балааккалара. Тула тойуу саахар буолан 5-6 кыра балааккалар тамнаммыттар. Оллооҥҥо – оргуйан баран сойботун диэн кытыылыы тардыллыбыт солуурдаах чэй.Кутааттан чугас өнньүөс үөһээ икки уһун субурҕа ыскаатардаах остуол, ыскамыайкалар, аһыыр иһит-хомуос ууруллар, бадаҕа, кытылтан киллэриллибит туумбалаах эргэ сурук остуола. «Остолобуой» адьас анныгар, өҥөйө сытар сиргэ, били өнньүөс быстыахча быстыбакка дьүүктэ уута буолан күннэри-түүннэри күрүлгэннии тыга сытар. Манна сууналлар-тарааналлар, повардар иһиттэрин-хомуостарын эмиэ бу уста—курулуу турар бэлэм кыраан уутугар оҕустаран сайҕатан ылаллар. Оттон бу кыракый күрүлгэн куугунас тыаһа түүнүн оҕолор барахсаттар сылбай ууларын бигиир.
Лааҕыр салайааччыта Степан Гаврильевич Кириллин,норуот үөрэҕириитин туйгуна, оҕолорун кыайа—хото тутан, санааларын табан илдьэ сылдьар. Уопуттаах звеньевой, педагог маҥнай ходуһаҕа киирэллэригэр хас биирдии холун иһинэн дьоҕус, сытыы хотуурдары сүүмэрдээбитэ. Оттон оҥорон—чочуйан биэрии эмиэ, биллэн турар, киниэнэ.Ходуһаларын наар илиинэн оҕустулар. Манна даҕатан эттэххэ, сопхуос отделениета бу дьоҥҥо анал охсор тыраахтары, муҥ саатар, ат косилкатын сыһыарбыта буоллар, үлэлэрэ быдан таһаарыылаах буолуо эбит.
Үлэ күнэ сарсыардааҥы сэрээккэттэн саҕаланар. Оҕолор волейбол сиэккэтэ тардыллыбыт, футбол вороталара туруоруллубут налыы күөх кырдалга сырсан тахсан чаас чиэппэрэ холобурдаах араас эрчиллиилэри оҥороллор. Үргүлдьү сууна-тараана охсоот, повар кыргыттар ахсааннарынан өлүү-өлүү бэлэмнээн тоһуйбут сарсыардааҥы аһылыктарыгар олороллор. Кыргыттар итии аһылык – минньигэс мааннай хааһы бэлэмнээбит күннэригэр сарсыардааҥы аһылыктара өссө эбии күө-дьаа буолар.
Ходуһаҕа лоп курдук 9 чааска баар буолаллар. Туохха барытыгар тук курдуктара, толоругастара киһини үөрдэр.Охсуу буоллун – сүүрбэччэ оҕо биирдэ сэлэлээн түһэн бардаҕына, бэйэтэ отучча миэтэрэлээх сир нэлэс гына түһэрэ көрүөххэ олус кэрэ. Оттон мунньууга кымырдаҕас курдук саба түстэхтэринэ, бугултан бугул субу көрөн турдаххына үүнэн—үксээн иһиэ. Күрүө тутуута кэллэр, биир күргүөм үлэ: тоһоҕоһуттар, сигэһиттэр, сиэрдийэһиттэр эрдэттэн анаммыт этэрээттэрэ биир кэм элэҥнэтэн олороллор.
Отделение салалтата кэбиһиилэригэр ДТ-75 тыраахтары биэрбитэ. Онон охсуллубутунан ходуһаҕа киирэн баран, субуулаан (биир ат кыраабыллаахтар), бугуллаан,кэбиһиилээх оту лөглөччү олордон тахсаллар. Оҕолор, бэл, кыдамаҕа кимтэн да хаалсыа суох курдуктар. Дьэ, онно туох баар үлэҕэ барытыгар Степан Гаврильевич бэйэтинэн үлэлэһэн, көҕүлээн, ыйан-кэрдэн, сүбэлээн баар буоллаҕын эрэ табыллар. Звеньевой болҕомтотун хаачыстыбаҕа уурара кэрэхсэбиллээх.
«Чайка» 28 үөрэнээччилээх үлэ-сынньалаҥ лааҕыра күн бэҕэһээ төбөлөөҕүнэн 25 оту туруоран, күрүөлээн-хаһаалаан чөмүччү бүтэрэн селоҕа таҕыста.
Н. Рыкунов
«Ленин суола», 1974 с., атырдьах ыйа