Хамаҕатта сэргэх киэҥ кырдалынан күнүн ахсын оҕолор оскуолаҕа хаамсаллар. Оол көстөр күөх олбуордаах дьиэ таһыгар оҕо көрдөөх саҥата чугдаарар. Кинилэр күлсүүлэрин, кэпсэтиилэрин истэн, биир чаҕылхай күнү өйдүү түһэбин. Дьэҥкир халлаан уйаара биллибэт урсунунан тэлээрэ көтөн, ыллаан ааспыт күндү күөрэгэйи.Күөрэгэй уонна оҕо саас киһини үөрдэр, долгутар дьикти алыптаахтар.
***
Хамаҕатта дьааһыла-детсадыгар үлэ туһунан сэмэй көрүҥнээх, сайаҕас саҥалаах кыыс билиһиннэрэр. Ити воспитатель Мария Даниловна Семенова. Кини 1966 сыллаахха Дьокуускай куоракка педучилище дошкольнайотделениетын ситиһиилээхтик үөрэнэн бүтэрбитэ. Оҕону иитиигэ дьоҕурун аан бастаан Орто Халыматтан саҕалаабыта. Намҥа Хатырык дьааһыла-детсадыгар,итиэннэ кэлин бу Хамаҕаттаҕа бэлэмнэнии группаҕа иитээччинэн үлэлиир. Кинини кытта нуучча кыыһа,комсомолка Елена Алексеевна Рождественская бииргэ үлэлиир. Оҕолору иитэрин—үөрэтэрин тэҥэ, кини музыкаҕа эмиэ дьарыктанар. Оттон Мария Григорьевна Винокурова оҕо иитиитигэр саҥардыы сыстан эрэр. Бу иннинэ Хамаҕаттаҕа сүөһү көрүүтүгэр сылдьыбыт. Мария Саха Государственнай университетыгар нуучча тылын отделениетыгар кэтэхтэн үөрэнэр.
Мария Даниловна бэлэмнэнии группатыгар 25 оҕо сылдьар. Иитээччи күн ахсын бииргэ дьарыктанар, иитэр оҕолорун майгыларын-сигилилэрин бэркэ билэр. Оҕолор доруобуйаларын туһугар эмиэ кыһаллар. Повар Елена Никоновна Кокорева кинилэргэ менюларын уларыта сылдьан амтаннаах, минньигэс гына буһарар.
— Бэлэмнэнии группатын оҕолорун тылларын сайыннарар наадаттан тыл дорҕоонун саҥартарабыт, этии суруйтарабыт. Кинилэр фишканан тыл дорҕоонун арааран суруйаллар. Нуучча тылыгар Елена Рождественская үөрэтэр. Билигин саас буолан кырачааннар таһырдьа оонньууллар. Биһиги айылҕаны кэтээн көрүүгэ, кэпсииргэ үөрэтэбит. Сотору сылыйдаҕына экскурсия оҥоруохпут, — диир Мария Даниловна.
Сарсыарда аҕыс чааска оҕолор кэлэллэр. Хайа баҕарар оҕо саадыгар буоларыныы, күннэрин зарядканан саҕалыыллар. Ол кэнниттэн үүттээх чэйи, хааһыны, килиэби сииллэр. Тоҕус аҥаартан оҕолор бука бары дьарыктаналлар.Тулалыыр эйгэни кытта билсэллэр, кэпсээн, остуоруйа истэллэр, хоһоон, ырыа үөрэтэллэр, физкультуранан дьарыктаналлар, эбэтэр уруһуйдууллар. Оптуорунньукка бэлэмнэнии группатыгар ахсаан, музыка, нуучча тыла буолар, оттон кыраларга (смешаннай группа) ахсаан уонна музыка. Ол кэнниттэн сорох күннэргэ лепканан, конструкциянан ону-маны оҥороллор, тылы сайыннарын кэпсииллэр.
— Муус устарга төрөппүттэр мунньахтара ыытыллыбыта. Онно практиканнар «Оҕону эт-хаан өттүнэн сайыннарыы уонна оскуолаҕа киирэр саастаахтары бэлэмнээһин» диэн дакылаат аахпыттара. Манна сүүрбэччэ киһи сылдьыбыта. Оҕолор бэйэлэрэ оҥорбуттарын быыстапкалаан көрдөрбүппүт, оҕо иитиитигэр туһалаах сүбэлэри биэрбиппит, — диэн кэпсиир Мария Даниловна.
— Бэлэмнэнии группаҕа тыл-өс, эт-хаан өттүнэн уонна ырыаны—хоһоону, музыканы, буукубаны билэринэн Степанова Пашаны, Аргунова Дуняшаны, КанаеваНастеньканы ааттыахха сөп. Ити Аммосова Лиза, Нератов Аян, Оконешников Сеня эмиэ бары өттүнэн сайдыылаах, билиэн-көрүөн баҕалаах, сэргэх оҕолор, — диир иитээччи уонна оҕолорун илиилэрин сууналларыгар этэр.
О. Колесова
«Ленин суола», 1973 с., ыам ыйа