Нам оройуонун культурнай олоҕор биллэр-көстөр миэстэни оройуоннааҕы кииннэммит библиотека уонна кини тыа сиринээҕи филиаллара ылаллар.
1930 сыллаахха олунньу 10 күнүгэр Куонда Кириэскэ ааҕар балаҕан аһыллан, нэһилиэнньэни ааҕарга-суруйарга үөрэтии саҕаламмыта. Онтон ылата үйэ аҥаара кэриҥэ кэм ааста. Ааҕар балаҕан билигин киэҥ-куоҥ дьиэлээх-уоттаах, 15 анал үөрэхтээх үлэһиттэрдээх, 130084 кинигэ фондалаах, 10720 ааҕааччылаах бөдөҥ тэрилтэҕэ кубулуйда. Библиотека үлэһиттэрэ үйэ аҥаардаах үбүлүөйдэрин үлэҕэ ситиһиилээх көрсөллөр.
— Биһиги библиотекабытыгар, — диир киин библиотека сэбиэдиссэйэ Матрена Николаевна Матвеева – хас сыл аайы былаан түһэриллэр. Холобур, 1978 сыллаахха 10603 ааҕааччыны хабыахтаахпытын 10720 киһини хаптыбыт. Ити сыл устатыгар 215237 кинигэни уларсыахтаахпытын 215920 уларсан, сыллааҕы былааммытын толорон бэһис группаттан төрдүс группаҕа тахсар чиэстэннибит.
Биһиги коллективпытыгар өр сыллар усталарыгар үлэлээн, бочуоттаах сынньалаҥҥа тахсыбыт Д.Р. Мушникованан, М.Н. Федорованан, ветераннарынан Е.Н. Степанованан, М.Н. Болтунованан, М.П. Саввинанан, Саха АССР культуратын үтүөлээх үлэһитинэн М.А. Охлопкованан киэн туттабыт уонна эдэр үлэһиттэрбитигэр холобур оҥостобут. Библиотекаҕа 22-с сылын үлэлиир А.С. Ноева, оҕо библиотекатын үлэһитэ П.П. Попова уопуттара, билиилэрэ-көрүүлэрэ биһигини элбэххэ үөрэтэр.
Кииннэммит библиотечнай система нэһилиэнньэни наадыйар кинигэнэн хааччыйарга ордук табыгастаах. Урукку өттүгэр сайылыктарга, оттуур звеноларга кинигэни тиэрдии кыаллыбат эбит буоллаҕына, билигин ыанньыксыттар, отчуттар сынньалаҥнарыгар көһө сылдьар библиотекаттан кинигэ уларсан ааҕыахтарын сөп.
Библиотека сылга 105 араас хаһыаттары, сурунааллары, 13 «Знание» общество брошюраларын суруйтарар.
Библиотекаҕа кинигэ уларса кэлбит дьон иһирдьэ хосторго стеллажтар быыстарынан кыргыттар аргыый хаама сылдьалларын көрүөххүт. Ити кыргыттар кэлбит литератураны наардаан тус-туспа чөмөхтүүллэр. Ити наардаммыт кинигэлэр кииннэммит библиотечнай система тыа сиринээҕи филиалларыгар ыытыллаллар. Олус түбүктээх отдел. Киниттэн хаалсыбат түбүктээҕинэн методико-библиографическай отдел буолар. Итини таһынан, библиотекаҕа тыа хаһаайыстыбатын, кыраайы үөрэтэр, политическай, көһө сылдьан хааччыйыы отделлара бааллар.
Киин библиотека биир улахан отделынан оҕо библиотеката буолар. Оҕо библиотеката быйыл саҥа дьиэҕэ киирэн, оҕо аймахха кэрэ бэлэҕинэн буолла. Бу библиотека кинигэтин фондата – 16218. Ааспыт сылга ааҕааччыта 1138 киһи, кинигэни оҕолорго уларсыы 30425 буолбута. Манна үлэлиир Полина Петровна Попова оҕолор убаастабылларын ылыаҕын ылар. Кини үчүгэй үлэтин иһин В.И. Ленин төрөөбүтэ 100 сылыгар «Үлэҕэ килбиэнин иһин» мэтээлинэн, «Туйгун үлэ иһин» значогунан наҕараадаламмыта.
Намнааҕы киин библиотека 50 сыллаах бырааһынньыгын көрсө, коллектив итинник үлэлии-хамсыы сылдьар.
Т. Оконешников
«Ленин суола», 1979 с.,балаҕан ыйа