Нам селота улаатар, киэркэйэр

Аҕа дойду Улуу сэриитин иннинэ Нам селота олус аҕыйах, куһаҕан көрүҥнээх дьиэлэрдээҕэ. Уулусса диэн суоҕа. Ол аҕыйах дьиэлэр илин кырдалга онон-манан одоҥ-додоҥ тураллара. Арыый киһи хараҕар быраҕыллар тутууларынан икки оскуола, райисполком (билиҥҥи музыкальнай оскуола), ССКП райкомун (билиҥҥи сибээс узелын хонтуората), оройуоннай балыыһа дьиэлэрэ этилэр.

Якутскайтан кэлэргэ аан бастаан кыракый мэндиэмэннээх дьиэ көстөрө. Ону араастаан элэктииллэрэ. Уопсай дьиэ букатын кэриэтэ суоҕа. Биир райактив диэн аатырар түөрт квартиралаах дьиэ 1935 сыллаахха тутуллубута. Үлэһит аҕыйах буолан, үгүстэрэ ити дьиэҕэ олорбуттара.

Саамай үчүгэй миэстэҕэ икки таҥара дьиэтэ тураллара. Эргэтин сиэмэ ыскылаатын быһыытынан туһаналлара. Саҥатын кулуупка кубулутан оҥорбуттара. Таҥара дьиэлэрин таһыгар өлбүт дьоҥҥо араас пааматынньыктар уонна суоруллан оҥоһуллубут суруктаах мөчөкө таастар элбэх этилэр. Ол барыта ыраастанан, билигин хонуу буолан турар.

Орто оскуола аттынааҕы ойуур элбэх тиит, хатыҥ мастардааҕа. Билигин көрүү-харайыы мөлтөҕүттэн хатыҥнар мэлийдилэр. Хаалбыт аҕыйах тиит хатан эрэр.

Село сэрии кэннинээҕи дьыллартан улаханнык улаатта, кэҥээтэ. Республика биир үчүгэй тутуулардаах оройуон киинэ буола кубулуйда. Соҕуруу Даадарга педучилище, арҕаа тубдиспансер бэртээхэй тутуулара дьэндэспиттэрэ ыраатта. 1963 сыллаахха оройуоҥҥа бастакы икки мэндиэмэннээх таас дьиэ – орто оскуола тутуллубута. Кэнники «Сельхозтехника» холбоһуга аныгылыы таас мастерскойдаммыта, уһанар дьиэлэммитэ, котельнайдаммыта. 1967 сыллаахха телевизионнай ретранслятор вышката, 1968 сылга 300 миэстэлээх кинотеатр үлэҕэ киллэриллибиттэрэ.

Село соҕуруу өттүнээҕи көнө хонууга уонунан ааҕыллар иккилии мэндиэмэннээх уопсай дьиэлэр кэчигирэстилэр. Бу тутуулар селону олус тупсардылар, киэргэттилэр. Билигин коммунальнай олорор дьиэ фондата 10,2 тыһыынча квадратнай метр иэннэннэ, 352  квартираҕа тиийэ үүннэ. Маны таһынан, тэрилтэлэр бэйэлэрэ бас билэр уопсай дьиэлэрин ахсаана элбиир. Холобур, «Сельхозтехника» уопсай олорор дьиэлэрин фондата 4274 квадратнай метр иэннээх 75 квартираҕа тиийдэ. Райпо, эт-үүт комбината, тутуу тэрилтэлэрэ о.д.а. эмиэ тутталлар.

Нам салгыы кэҥиир. Тохсунньу кэнниттэн икки таас уопсай туһаҕа киирдэ. «Сельхозтехника» холбоһугун рабочайдара түөрт мэндиэмэннээх 24 квартиралаах толору коммунальнай хааччыллыылаах, куораттыы тииптээх дьиэҕэ көстүлэр.

Быйыл күһүн үс мэндиэмэннээх оройуоннай балыыһа таас дьиэтэ үлэҕэ киириэҕэ. Эмиэ үс мэндиэмэннээх сибээс узелын таас дьиэтэ бүтүөхтээх. Гостиница (50 миэстэлээх) мэндиэмэннээх таас дьиэтин тутуу саҕаланна. Маны тэҥэ, иккилии мэндиэмэннээх 12-лии квартиралаах түөрт уопсай дьиэ тутуллар. Олортон иккитэ быйыл үлэҕэ киириэхтэрэ. «Сельхозтехника» холбоһуга таас автогараж тутуутун саҕалыаҕа. Село инникитин өссө кэҥиир, тупсар кэскиллээх.

В. Петров

«Ленин суола», 1974 с.

Читайте дальше