Мин быйыл, эдэр эрдэхпиттэн баҕа санаа оҥостубут, аатырбыт Сунтаар ыһыаҕын, буолаары буолан Сергей Афанасьевич Зверев- саха омук Аан Дархан тойуксута, ырыаһыта, РСФСР культуратын үтүөлээх үлэһитэ, ССРС суруйааччыларын союһун чилиэнэ, Саха АССР искусстволарын үтүөлээх деятелэ — 125 сыллаах үбүлүөйүгэр анаммыт ыһыахтарыгар, Сунтаарга уонна төрөөбүт дойдутугар Түбэй Дьаархаҥҥа сылдьан, көрөн-истэн астынан кэллим.
Бэс ыйын 20-21 куннэригэр Сунтаарга үчүгэй тэрээһиннээх уонна дириҥ ис хоһоонноох ыһыах буолла. Манна элбэх ыҥырыылаах ыалдььыттар, улуу киһи сыдьааннара, хаан-уруу аймахтара, улуус дьоно-сэргэтэ, ыалдьыттара сырыттылар.
Ыһыах иннинээҕи күн, бэс ыйын 19 күнүгэр, Кыыл Уолун аатынан норуот айымньытын киинигэр И.В. Васильев 1943 с. олонхоһут тылыттан «Кыыс Кыыдаан» олоҥхону суруйан хаалларбытын, С.А. Зверев-Кыыл Уолун аатынан Саха государственнай үҥкүү театрын артыыстарын толоруутугар, режиссер С.Потапов аныгылыы олоҥхону үҥкүүнэн дьүһүйбүтүн көрөн астынным.
Ыһыах ыытыллыбыт паарката сүрдээх үчүгэй, сылдьарга табыгастаах сиргэ турарын биһирээтим, түһүлгэлэр бары оҥоһуулара тупсаҕай, дьон сылдьарыгар, кэлэригэр-барарыгар иннигэһэ суоҕун сөхтүм.
Ыһыах аһыллыыта Добун түһүлгэҕэ буолла. Сунтаар 26 нэһилиэгин баһылыктара толору симэммит аттары миинэн түһүлгэҕэ хаамтаран киирбиттэрэ көрөргө наһаа үчүгэй.
«Оһуор үҥкүүтүн» 200 киһи толорбута, эр дьон оһуохайа көрөөччүлэри сөхтөрдө. Сунтаардар Сергей Зверев оһуохайга үҥкүү тылын үрдүктүк суолталаан чинчийбитин-сайыннарбытын быспакка, «Оһуохай — Айыы үҥкүүтэ» өрөспүүбүлүкэтээҕи оһуохайдьыттар күрэхтэригэр улахан болҕомтолорун уураллар эбит. Күрэс үс түьүлгэнэн икки күн устата тохтоло суох буолбута кэрэһэлиир. Ытык кырдьаҕас этээччилэртэн саҕалаан оҕолорго, саҥа этээччилэргэ болҕомто ууруллар эбит. Барыта өрөспүүбүлүкэ араас улуустарыттан 70-тан тахса үҥкүү тылын этээччи кыттыбыт, ол иһигэр 36 оскуола оҕолоро.
Күнү көрсүү сиэрэ-туома саҕаланыан иннинэ түптэ буруотун унаартылар. Холумтан уҥа өттүгэр эр дьон, хаҥас өттүгэр дьахталлар киирэн турбуттарын кэннэ, алгысчыт Людмила Пустолякова-Дьэрэлийэ Күндээр наҕыл куолаһынан кэлбит дьону налытан, бэлэмнээн, алгыс баһын сыалаан, киирии тылынан саҕалаата, ол бириэмэҕэ күммүт саҕахтан саҥа тахсан ийэ сири сылааһынан-сырдыгынан кууһан ылардыы угуттаата.
Кымыс иһиитин сиэрэ-туома Тойон түһүлгэҕэ буолла. Алгыһы Саха Сирин үтүөлээх этээччитэ Д.Кондратьев ыытта. Былыргы үгэһи тутуһан кымыһы бастаан сылгыга амсаттылар, ол аата орто дойду дьонугар байылыат олоҕу, илгэни, төрүөҕү түстээһин буолар эбит.
Түһүлгэ түһүлгэ аайы араас киһи болҕомтотун тардар тэрээһиннэр буолаллар эбит. Библиотекалар С.А.Зверев туһунан араас кинигэлэри быыстапкаҕа туруорбуттар, СӨ үтүөлээх деятелэ, тыл үөрэҕин билимин доктора В.В. Илларионов кыыһынаан, тыл билимин кандидата Т.В. Илларионовалыын хомуйан оҥорбут «Сэргэй Зверев — Кыыл Уола үөскээбит эйгэтэ уонна айымньылаах алтыһыыта» кинигэлэрин сүрэхтэниитэ буолла.
Аны бэс ыйын 25 күнүгэр С.А. Зверев 125 сылыгар төрөөбүт дойдутугар Түбэй Дьаархан нэһилиэгэр буолбут Олоҥхо ыһыаҕар сырыттым. Ыһыах буолуон иннинэ күн, Ыгыаттаҕа, Зверевтэр олорбут дьиэлэригэр, музейга сылдьан билиибин кэҥэттим.
Ыалдьытымсах Түбэй Дьаархан олохтоохторо Оһуохай ыһыаҕын үрдүк тэрээһиннэхтик ыыппыттара киһини сөхтөрөр. Сүрүн болҕомто, буоларын курдук, оһуохай үҥкүү тылын этиитигэр уурулунна. Манна Күөгэйээнэ Сергеевна уонна Төгүл Сергеевич анал бириистэрин бастыҥ оһуохай этээччигэ Светлана Зедгенидзеваҕа туттардылар.
Сунтаар улууһа өбүгэ төрүт үгэһин сөргүтүүгэ улахан болҕомто уурарын илэ харахпынан көрөн-истэн кэллим, олорорум тухары умнуллубат учугэй түгэннэр өйбөр хаалыахтара.
Докторова Ирина, Хатырык