Уол оҕону кыра эрдэҕиттэн иитиигэ аҕа оруола олус наадалаах. Оҕо олоҕун укулаата дьиэ-кэргэн олоҕун хайдах оҥосторуттан, тугу кэрэхсиириттэн, туохха дьулуһарыттан, оҕоҕо сыһыантан, кинини иитиигэ төрөппүт эппиэтинэһин хайдах өйдүүрүттэн, аҕа хайдаҕыттан тутулуктаах.
Ааспыт сылтан И.Е. Винокуров аатынан Хатыҥ Арыы орто оскуолатыгар Аҕа сүбэтин сөргүтэн аҕалар түмсүбүттэрэ. Председателинэн «Хатыҥ Арыы нэһилиэгэ» МТ баһылыгын солбуйааччы, элбэх оҕолоох аҕа Максим Мордосов талыллыбыта.
Дьиэ кэргэҥҥэ аҕа уонна уол оҕо оруолун үрдэтэр, оҕо чөл туруктаах, эт-хаан өттүнэн сайдыылаах буолуутугар анаан «Аҕа сүбэтин Кубога» диэн саха төрүт оонньууларын тэрийбиттэрэ. «Дьиэ кэргэн-ийэ тыл биһигэ» III өрөспүүбүлүкэтээҕи төрөппүт сугулааныгар кыттыыны ылбыттара. Оскуолаҕа ыытыллар тэрээһиннэргэ көхтөөхтүк кытталлар.
Улуу Кыайыы 80 сылынан, Россияҕа Аҕа дойдуну көмүскээччи, Саха сиригэр Ийэ дойдуну көмүскээччи сылларынан «Уолаттар ааҕаллар – аҕаларыгар» диэн дойдуга бэриниилээх буолууга аналлаах тэрээһин буолан ааста. Манна 1-кы кылаастан саҕалаан оскуола иһинэн ыытыллыбыт хоһоон күрэҕин кыайыылаахтара аҕаларыгар хоһоон аахтылар. Ол кэнниттэн, Нам улууһун Аҕаларын сэбиэтин председателэ Толомон Эллэй Лөгөй уола уол оҕону аҕа иитэр оруолун туһунан бэсиэдэлээтэ. Улуус таһымыгар туох тэрээһини ыыталларын, акцияларга кыттыылары, ыйдааҕы сиэр-туом, алгыс, арчы ыыталларын туһунан иһитиннэрдэ.
Уолу айылҕаҕа илдьэ сылдьыы, бултка, балыкка такайыы, үөрэтии иитиигэ биир ураты суолталаах. Онон Намнааҕы айылҕа харыстабылын инспекциятын булт хайысхатыгар үлэлэһэр государственнай инспектор Семен Эверстов кыттыыны ылла. Булт сокуонугар саҥа киирбит уларыйыылары билиһиннэрдэ. Миэрэҕэ тардыллыбат инниттэн сокуону билэн, үөрэтэн сөптөөхтүк тутуһа сылдьарга сүбэлээтэ. Бу сыл балаҕан ыйын 1 күнүттэн булт билиэтин аан бастаан ылааччылар булт быраабылатын билиигэ тургутугу ааһар буолуохтара. Маныаха булт сэбин туттууга уонна харайыыга көҥүл ылбыт киһи төлөбүрдээх курс баран, экзамен туттаран, булт билиэтин ылар буолуоҕа. Экзамеҥҥа бултуур кэмҥэ, итиэннэ саа сэбин туттууга сэрэхтээх буолуу быраабылаларын, сири-уоту, кыылы-сүөлү төhө билэрин бэрэбиэркэлиир буолуохтара диэн иһитиннэрдэ. Олус туһалаах кэпсэтии буолла. Аҕалар үгүс ыйытыылары биэрэн толору хоруйдары ыллылар.
Оскуола олоҕор, тэрээһиннэригэр көхтөөхтүк кыттар аҕаларга директор Павел Оконешников махтал суруктары, ыҥырыылаах ыалдьыттарга оҕолор оҥорбут бэлэхтэрин туттартаата.
Аҕа уолугар – тыыннаах холобур буолар, уол оҕо баҕардын баҕарбатын син биир аҕатыгар маарынныыр, аҕатын үчүгэй да, мөлтөх да өрүттэрин утумнуурун олоххо баар холобурдар көрдөрөллөрүн өйдүөх тустаахпыт.
Семен Аргунов