Судаарыстыбабыт «Доруобуйа харыстабыла» национальнай бырайыак чэрчитинэн дойдубут олохтоохторугар чөл, чэгиэн туруктанарын туһугар диспансеризацияны уонна бэрэбиэркэлэнэр медицинскэй көрдөрүүнү (ПМО) ааһарыгар усулуобуйа тэрийэр. Нам улууһугар диспансеризацияны ааһыы туруга хайдаҕый?
Ариан Сергеев, Нам улуустааҕы киин балыыһа кылаабынай бырааһа:
-Диспансеризация кэминэн бара турар. 40-тэн үөһэ саастаах дьон сыл аайы диспансеризацияны ааһыахтаахтар, оттон 18-тан 39-гар диэри саастаахтар – 3 сылга биирдэ. Диспансеризацияҕа туох киирсэрий? Анаалыска хааны туттарыы: уопсай, биохимическэй, саахарга, холестериҥҥа уонна кардиограммаҕа, ФЛГ-га түһүү, анкетаны толоруу, бырааска көрдөрүү: ыйааһыннарын, үрдүктэрин кээмэйдэтэллэр, хаан баттааһынын, сатурацияны, спирограмманы, харах давлениетын бэрэбиэркэлэтэллэр. Ити бастакы түһүмэх буолар. Өскөтүн көрдөрүнээччигэ ыарыы көһүннэҕинэ, ыарыытынан «группа риска» киириэн сөбүн быһаартарар уонна быраас кинини салгыы иккис түһүмэххэ ыытар. Онно ыарыыларынан тустаах быраастарга дириҥэтэн көрдөрүүнү ааһаллар.
Сүрэх-тымыр, хаан эргиирин уонна искэн ыарыылара, статистика көрдөрөрүнэн, өлүүгэ тиэрдэр, 1, 2 миэстэҕэ турар ыарыыларынан буолаллар. Ол түмүгэр өрөспүүбүлүкэбитигэр, дойдубутугар да олохтон туорааһын көрдөрүүтэ үрдүк.
Диспансеризацияҕа көрдөрүнээччи доруобуйатын туругун бэрэбиэркэлэнэр, чинчийии түмүгүнэн ыарыыны эрдэ булуу тэриллэр, ыарыы көһүннэҕинэ, «группа риска» киириэн сөбүн быһаартарар, ыарыы салгыы тэнийбэтигэр кэтээн көрүү, эмтээһин саҕаланар. Диспансеризация сыала-соруга итиннэ сытар.
Бу сыл 9 ыйын түмүгүнэн диспансеризацияҕа сыллааҕы былааны толоруу 65 %-ҥа эрэ тэҥнэстэ. Мин санаабар, бу сэмэй көрдөрүү, онон үлэбитин күүһүрдүөхпүт. Намҥа поликлиникаҕа 1 этээскэ медпрофилактика кабинета үлэлиир. Онно суруйтаран, эбэтэр уочараттаан көрдөрүнүөхтэрин сөп. Билигин үлэ күннэригэр сарсыарда 8 ч. киэһэ 20:00 ч. диэри үлэлииллэр. Онон көрдөрүнээччи холкутук 1 — 2 күн иһинэн диспансеризацияны ааһыан син.
Манна этиэхпин баҕарабын: киһи бэйэтин доруобуйатыгар бэйэтэ кыһаллыахтаах. Онон улууспут олохтоохторо олорор сирдэринэн ФАП-га, ВА-га уонна улууспут киинигэр – поликлиникаҕа кэлэн көрдөрүнүөхтэрин наада. Кэнники ыарыыга ылларан кэмсиниэх оннугар, доруобуйа туругун эрдэ бэрэбиэркэлэнэр, диспансеризацияны ааһар быдан ордук.
Касьян Олесов-Олук