Ыам ыйын 13 күнүгэр поэт Варвара Потапова төрөөбүт күнэ. «Эҥсиэли» хаһыат ветерана, суруналыыс, суруйааччы Григорий Эверстов – Тыыппалаах Варвара Потапованы кытта СГУ саха салаатыгар бииргэ үөрэммиттэрэ. Григорий Константинович «Тылга тииспит билэр дьонум» диэн хомуурунньугар Варвара Потапова туһунан кылгас ахтыытыттан бэчээттиибит.
Биһиги кууруска таһыччы талааннаах, ураты дьоҕурдаах ыччаттар сүүмэрдэммит курдуктара. Ылан көрүөҕүҥ, союзка да ылыллыбатар (уһуннук олорбута буоллар, чилиэн буолара чахчы этэ) норуот билиммит, саха бастакы (бастакы диэни сүөргүлүү саныыбын) поэтессата Варвара Потапова ордук чаҕылхайдара буолар. Кини наар куурус уолаттарын кытта дьоҕооһоро. Бэйэтэ да кылгас гына кырыллыбыт баттахтаах, сытыы-хотуу майгылаах буолан, оскуола 7-с кылааһын үөрэнээччитэ уолга майгынныыра. Сэлии муоһуттан уран тарбахтаах мындыр уус чочуйан кэбиспитин курдук үрүҥ субалаах ис киирбэх сэбэрэлээх буолан тута харахха быраҕыллар кыыс этэ. Бэйэтэ да сырдык өҥү сөбүлүүрэ уонна оннук да таҥнара. Күһүн-саас кэтиллэр чараас соно кытта сырдык буолара. Дэлэҕэ даҕаны «үрүҥ өҥү өрүү көрдүүбүн» диэн суруйуо дуо биир хоһоонугар.
Варя туһунан суруйар миэхэ олус сатамньыта суох. Кини миигин сөбүлээбэт этэ. Ол сүрүн биричиинэтэ, кини оскуоланы саҥа бүтэрбит оҕо буоллаҕына, мин 24 саастаах, Кэбээйи оройуонун «Ленинец» хаһыат редакторын солбуйааччынан үлэлии олорон үөрэххэ киирбит, олох сорох очур-чочур уустуктарыгар хайыы-үйэ муннум кэрдиллэ охсуллубут киһи буоллаҕым. Варя тулаайаҕын, оскуоланы саҥа бүтэрбитин билэ сылдьар буолан, араас сыыһа-халты сырыылартан күөйэ-хаайа сатыырга кыһалларым. Уолаттары кытта куодарыһарын адьас сөбүлээбэт этим. Уонна ону аһаҕастык этэрим. Онуоха кини маҥнай утаа тулуйан истэрэ уонна «сөп, сөп, убаай» диэн сөбүлэһэр этэ. Кэлиҥҥинэн Альберт Бүлүүйүскэй, Василий Дедюкин, Дмитрий Михайлов-Балаҕаччыыныскай о.д.а. кытары билсэр буолан баран, ньурбачаанын хаанын киллэрэн куоскалыы тыбыыран кэбиһэр буолбута. Варя уопсайынан тырыттаҕас, ардыгар ордуос соҕус буолан ылар майгылааҕа, атын баҕайы сутуругун сыыһын болчоччу туттан баран мөккүһэр киһитигэр утары ынан тиийэрэ.
Варялыын бастакы кынчарыһыыбыт «Эркин» хаһыатыттан төрүөттэммитэ. Аата суох хас да хоһоону биэрбититтэн иккини хаһы Кешалыын сүбэлэһэн баран таһаарбыппыт. Атынын «киһи өйдүүр гына суруй» диэн холус баҕайытык туттан төттөрү биэрбитим. Онуоха кыыһым кыыһыран кытар гына түспүтэ. Хас да хонук устата ырааҕынан тумна хаама сылдьар буолбута. Ол биир куурус иһигэр төһө өр буугунуу, тумна хаама сылдьыаҥый, алтыһарбыт, бииргэ сылдьарбыт элбэх буоллаҕа дии. Бэрт сотору туох да буолбатаҕын курдук туттар буолан хааларбыт. Редакцияҕа үлэлээбит киһи аатыран буолуо, Кеша да, Варя да хоһоонноругар, кыралаан да буоллар, булкуһар этим. Варя санаа түһүүлээх хоһооннорун аһаҕастык кириитикэлиирим. Кэлин, балачча биллэр, хаһыаттарга, сурунаалларга хоһоонноро тахсыталыыр буолбуттарын кэннэ, дэлэҕэ да кинини «Кутурҕан Куо» диэн хос ааттыахтара дуо? Ол иһин буолуо миэхэ аһыллыбат, мин диэки куруук дьиксиммиттии көрөр, кини санаатыгар миигиттэн тымныы уораан аҥылыйарга дылыта буолуо. Бэйэм да тоҥкуруун, улахан аламаҕайа суох майгым үгүс киһини тэйиппит буолуохтаах. Оттон Варя хороҥ от кэриэтэ намчы, ураты уран, чараас дууһалаах, төһө да «мин сибэкки буолбатахпын… ойдом үүммүт хахыйахпын…» диэбитин иһин үөһэттэн Ийэ сиргэ түспүт дьиҥнээх сибэкки тэҥэ кэрэ киһи этэ.
Олоҕун укулаата сөптөөхтүк сүрүннэнэн барбыта буоллар, биһиги куурус кининэн киэн туттарга солото суох буолуо этибит. Төһөлөөх аакка-суолга, чиэскэ-бочуокка тиксиэ эбитэ буолла дииргэ эрэ тиийэбит. Устудьуоннуур олоҕум биир бэлиэ аргыһа, поэтесса Варвара Потапова биир дойдулааҕа, биллэр поэт Леонид Попов «Талыллыбыт айымньыларын» хомуурунньугун маннык суруктаах бэлэхтээбитин күндү өйдөбүнньүк гынан илдьэ сылдьабын. «Аҕам Леонид Попов кинигэтин икки бүк ытыктабылынан атаспар Киргиэлэйгэ бэлэхтиибин! Үөрэр-хомойор күннэргэр үтүө аргыс буоллун эйиэхэ – хоһоон! Варя П. 11.XII.69. Сэргэлээх».
Университеты бүтэрэн баран хаһан да көрсүспэтэхпит, Кэбээйи уһук нэһилиэгэр дьуоҕаран сыттаҕым. Варя барахсан суох буолбутун истэн баран улаханнык соһуйбатаҕым, «оо, дьэ» диэбиппин кулгааҕым эрэ истэн хаалбыта. Хайдах эрэ уһун үйэтэ суох буолуохтааҕын уонна быстах симиэртэн былаҕайга былдьатыахтааҕын курдук эрдэттэн дьиксинэ саныы сылдьыбыппын сонно, дьэ, өйдөөбүтүм.
Григорий ЭВЕРСТОВ-ТЫЫППАЛААХ
Хаартыскаҕа: Инники күөҥҥэ үрүҥ сонноох Варя Потапова