Киинэ – культура эйгэтин биир туспа, ураты искусствота буолар. Ол нөҥүө үүнэр көлүөнэни, ыччаты сырдыкка угуйар, сирдиир суолталаах буолуохтааҕа саарбахтаммат.
«Саха» НКИХ сериалын сулууспата Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет базатыгар устудьуоннар олохторун туһунан саҥа «Айкуо» телевизионнай сериалы уһулла.
Сериал режиссера биир дойдулаахпыт, бииргэ үлэлээбит коллегабыт Ярослав Касьянов буолар. Кини режиссура эйгэтигэр бастакы холонуута. Бу бырайыак билиҥҥи ыччат олоҕун, кини интэриэһин, күннээҕи кыһалҕатын көрдөрөр. Оруоллары билигин үөрэнэ сылдьар устудьуоннар оонньууллар. «Айкуо» сериал алтынньыга сүрэхтэнэн, көрөөччүгэ тахсыаҕа. Биһиги биир идэлээхпитин – Ярославы кытары кэпсэттибит.
— Сериал идеятын хайдах ылыммыккыный?
— Саҥа сериал Октябрина Шестакова диэн сценарист айамньыта буолар. Кини суруйубут сценарийынан түөрт сериал тахсыбыта — «Дьоллоох буолуох», «Быстыбат ситим», «Олох оҥочото», «Омоон суоллар» уонна бу бэсиһэ «Айкуо»диэн сериал буолар. Сериал хас биирдии киһиэхэ чугас тиэмэлэри таарыйыаҕа. Көрөөччүлэри көрдөөх түгэннэрдээх, драманан уонна романтиканан туолбут умсугутуулаах сюжет, ыарахаттары көрсөллөрө күүтэр. Сериалга Саха сирин студеннара уһулуннулар.
— Ханнык кэмтэн ыла киинэ эйгэтигэр дьарыктанаҕыный? Ол иннинэ тугунан дьарыктаммыккыный?
— Сериал сулууспатыгар үлэлиэм иннинэ син өр Нам улууһугар «Эҥсиэли» хаһыакка техническэй редакторынан үлэлээбитим. Онно үлэлии сылдьан видео-роликтары устан саҕалаабыппыт. Ол уста сылдьан урукку, умнуллубут оҕо сааһым баҕа санаатын өйдөөн кэлэн, киинэнэн дьарыктаныахпын баҕарарбын өйдөөн кэлбитим. Ити үлэлиэм студенныы сылдьан иннинэ бэйэм хобби курдук кыра тэттик киинэлэри, роликтары устар этим. Оскуолаҕа үөрэнэр кэммэр видеокамералаах этим, онно арааһы, ону-маны барытын уһулар этибит.
— Сериал ис хоһооно тугунан салаллар, хайдах уһуллубутай:
— Сериал билиҥҥи студеннар олохторун туһунан. Ыарахаттары көрсөллөр, онтон толлубакка бары бииргэ буолан туоруулларын туһунан. Таптал да баар, охсуһуу да баар, көрөргө интириэһинэй буолуо дии саныыбын. Сүрүн идеята бары бииргэ буоллахха, эйигин өйүүр, өйдүүр дьон баар буоллаҕына хайдах баҕар ыарахаттары туоруохха сөп диэн ис хоһоонноох.
— Туттар техникаҕыт төһө аныгы кэмҥэ сөп түбэһэрий?
— Биллэн турарын курдук, техника сыл аайы уларыйа, сайда турар. Көрөөччү ирдэбилэ, интэриэһэ улаатан иһэр. Онон төһө кыалларынан барытын тутуһа сатыыбыт. Улахан киинэҕэ курдук элбэх буолан өр устар бириэмэбит суох. Арыый мобильнай соҕустук сылдьабыт.
— Монтаж, тахсыы кэмигэр кимнээх көмөлөһөллөрүй?
— Сүрүн үлэлэһэр дьон продюсер. Бэрэбиэркэ ыытар, цветокоррекция, звукорежиссура оҥорор дьон бааллар. Монтаһын бэйэм оҥоробун.
— Бу сериал сүрүн сыала-соруга тугуй? Көрөөччүгэ тугу тиэрдэрий?
— «Айкуо» сүрүн сыала-соруга быстах санааҕа киирэн биэрбэккэ, санааҕа баттаппакка туох баар ыараханы ааһыахха сөп диэн. Манна хас да сүрүн оруоллар бааллар, ону барытын биир киһи да курдук көрүөххэ сөп. Сериал устун хас да куһаҕан дьону көрсөллөр, ыарахан быһыыга-майгыга түбэһэллэр, ону барытын эмиэ хас биирдии киһи олоҕор көрсөр кэрчиктэрин курдук ылыныахха сөп. Өссө биир сүрүн сыала – дьиҥнээх доҕордоһуу туһунунан. Бэйэн дьыалаларгын умнан туран, чугас дьонуҥ ыараххаҥҥа түбэспиттэрин өйдөөн, санаан өйөөтөххө эрэ табыллар. Оннук эрэ майгылаах олордохпутуна инникибитигэр кэскиллээх буолабыт.
— Сахалыы киинэ индустриятын кэскилин хайдах көрөҕүн?
— Саха киинэтэ атын омуктарга курдук улахан харчы инниттэн эрэ буолбакка уһуллар. Сериалга да, киинэҕэ да дьиҥнээхтик үлүһүйээччилэр, энтузиастар үлэлииллэр. Саха мындыра онно көстөр, кыра бириэмэ иһигэр тугу эрэ оҥоро охсон, тугу эрэ быһаара охсон устуохха наада. Онон саха киинэтэ улахан кэскиллээх дии саныыбын. Бары сөбүлээн, таптаан ылбыт идэбит буолар.
— Өссө да сериалларга эбэтэр киинэлэргэ режиссердуон этэ дуо? Туох былааннардааххыный?
— Кылгастык эттэххэ былаан да, баҕа санаа да элбэх. Режиссер да курдук, сценарист да быһыытынан үлэлиир былаан баар. Бэйэм хобби курдук кыралаан сценарий суруйабын. Кэлин уопутура түстэххэ толору кээмэйдээх киинэ устубут киһи диэн баҕа санаа баар.
— Айар эйгэҕэ киириэн баҕарар ыччакка туох сүбэни биэриэҥ этэй?
— Туохтан да толлумаҥ, олус элбэҕи толкуйдаабакка оҥорон иһиҥ. Тутатына барыта табыллыа диэн буолбатах, айар үлэҕэ иннин диэки баран иһиэххэ эрэ наада. Сайдыы оннук эрэ кэлэр. Күүстээх санаалаах, ону кытта аһыныгас, сымнаҕас майгылаах, ыарахаттары чэпчкитик аһарар, үчүгэйгэ эрэ эрэнэр буолуҥ. Талбыт идэҕэтигэр күн-аайы үүнэ сайда сатаан. Билигин интернет баар буолан олус үчүгэй, киһи барытыгар үөрэниэн сөп.
— Үлэҕэр ситиһиилэри, саҥа айымньылары баҕарабыт!
Сериал кастиҥыгар 300-тэн тахса сайаапка киирбит. Бу эдэр дьон киинэ искусствотыгар интэриэһэ улаханын, кинилэр айар талааннарын сайыннарар баҕалаахтарын көрдөрөр. Биир дойдулаахпыт Ярослав Касьянов режиссердаабыт сериалын күөх экраҥҥа алтынньы 13 күнүттэн көрүөхпүт.
Семен Аргунов
Хаартыскалар Ярослав Касьянов тиксэриитэ