Мин олорор дэриэбинэм аттынааҕы улахан алаас куулатыгар куобахтыы бардым. Икки уостаах, иһинэн сомуоктаах «Иж-58» диэн саалаахпын, хаамарга чэпчэки буоллун, ычыкка алдьамматын диэн, эргэ киирсэ саппыкылаахпын, батарантаас аҥаара ботуруоннаахпын, кыракый үрүксээктээхпин. Ити үрүксээк страховка кэриэтэ. Куобах өлөрөн баран аһаҕастык сүгэ сырыттахпына, биир эмэ омуннаах эр бэрдэ куобах диэн ытыан, киһини дэҥниэн сөп. Оннук түбэлтэ үгүс. Соҕотохпун да, ойуур аата ойуур. Куобах өлөрөн муус-маҥан бэйэтин өрө-таҥнары тутуум, ол омун киһи ону көрдүн, иэдээн дии. Һэ-һэ. Киһи да күлэр. Куобаҕы көрбөккө да сылдьан, өлөрөн эрдэҕим. Чэ бээ, мин да булчут дуома буоллаҕым, көрдөхпүнэ «тос» гыннараа инибин.
Сыл аайы мантан биир куобаҕы өлөрөөччүбүн. Биир куобах баар сирин чопчу билэбин. Ойуур иһигэр онно аҥаар өттүгэр лааҥкылаах, салгыы обургу соҕус ычыктаах дулҕалаах уолба баар. Ол аҥаар өттүгэр охтон адаарыйа сытар сонос тиит аттыгар кырдьаҕас хатыҥ лаглайан турар. Дьэ, бу хатыҥ таһыгар ити мас анныгар саһан сыл аайы куобах сытааччы. Билигин да биир эмэ куобах тыас иһиллии, ойорго бэлэм сыттаҕа. Санаабар тыаһаабатах киһи диэн саабар эрдэ ботуруон уктан, чопчу ол маспын туһаайан үөмтүм. Хатыҥмар чугаһаан истэхпинэ, сүрэҕим өрө мөхсүөр диэри соһутан, адьас аттыбынан, ойоҕоспуттан муус-маҥан куобах тилигир гына ойон тураат, ычык диэки ойдо. Кыҥаабакка да эрэ туһаайаат, чыыбыспын төлө тардан дулҕаны уоптардым. Эбии ботуруон уктан куобахпын тоһуйа, ычыгы эргийэ бардым, ыраас сиргэ таһаараары ычыкпын кэһэн тарылаттым.
Ырааппатах эбит. Харахпар туртаҥнаан көстөр да, ыппакка хаалабын. Биир сиргэ арыый убаҕас дии санаан, куобахпын ытан көрдүм да, талаҕы солоттум. Салгыы кэстим. Куобаҕым лааҥкыга ыстанна. Дьэ, манна буолла улуу мучумааным. Киирсэ саппыкым лааҥкыга халтархайа сүр эбит. Маска ыттан иһэн, халты үктээн сууллан курулуугун. Биир сонос маска ыттан биэтэҥнии туран көрбүтүм – адьас чугас, сыгынах уҥуор, куобаҕым төбөтө көстөр. Ону сыалбар киллэрээт, ытан саайдым. Саам анньан аллараа тирилээтим, хата, туохпун да өлөрбөтүм. Куобаҕым сыппыт сиригэр мастары эрэйинэн атыллаталаан тиийбитим – куобаҕым суох. Төбөлөтөн мөхсөн ханна эрэ мас анныгар киирбитэ буолуо диэбитим – мэлигир. Ити кэпсээтэххэ дөбөҥ курдук эрээри, дэлби сылайан, аччыктаан, үрүксээкпиттэн килиэппин ылан аһаан, сынньанан сэниэ киллэринним.
Салгыы эмиэ биир киинэ. Ычыкка, лааҥкыга куобах элэҥнээн көстөр, сааһыт ытар да таппат. Күөһү эрдэ өрүнэр диэн итини этэн эрдэхтэрэ. Дэлби сылайдым. Дьэ, кыһыылаах куобах. Бу бөдөҥүн! Төһө эрэ эмис буолла? Чэ, бэйи! Сарсын да күн үүнүө. Хайаан да бу куобаҕы сиэтэхпинэ сатанар. Сарсын. Сарсын эрэһииҥкэ саппыкылаах кэлиэм. Ити сытар сиригэр адьас сэрэнэн тиийиэм. Дьэ, куобах, бэйэкэй, син биир иннигин ылыам!
Макар Жирков
«Эҥсиэли», 2004 с., балаҕан ыйа