Нам улууһугар ОДЬКХ тэриллибитэ 65 сыллаах үбүлүөйэ
1990 сыллар бүтүүлэрэ Нам улууһугар олох-дьаһах коммунальнай хаһаайстыба салаатыгар улахан уларыйыылар тахсыбыттара. Ол курдук, улууска баар бары котельнайдары, хамнаабат баайы-дуолу түмэн улууска Олох-Дьаһах Коммунальнай Хаһаайыстыба ГУП Министиэристибэтигэр киллэрэн тэрийбиттэрэ. (ОДЬКХ ГУП ) директорынан Андрей Григорьевич Кобяков ананан үлэтин саҕалаабыта.
2001 сыллаахха мин тэрилтэҕэ 1-Хомустахтааҕы учаастакка маастарынан үлэбин саҕалаабытым. Социальнай объектар котельнайдара бары чоҕунан оттуллар этилэр. Чоҕу Кангалас угольнай разреһыттан улахан кыамталаах массыыналарынан быыстала суох таһаллара. Ол үрдүнэн көрүллүбүт чохпут тиийбэккэ объектарбыт сөптөөх итиини биэрбэккэлэр үгүстүк сэмэлэнэр этибит. Теплотрассалар олус эргэрэннэр слесарьдар түүнү-күнүһү аахсыбакка уулара тоҕо барар турбалары абырахтаан, онон-манан сабыта тутан биир-да объегы тоҥорбокко кыстык сезонун түмүктүүрбүт.
Слесарьдар Афанасий Федотов, Александр Прибылых, Илья Пинигин, Григорий Софронов, Иван Охлопков, Михаил Заболоцкий бэйэлэрин үлэлэрин толору баһылаабыт үлэһиттэр этилэр. Чоҕунан оттуллар котельнайдар Клуб, Центральнай котельнай,балыыһа, детсад котельнайдарыгар 4-8 хачыгаар сменаннан үлэлииллэрэ, ол иһин үлэһиппит ахсаана элбэх этэ, үлэһиттэр бары дьиэ кэргэттэрэ бу тэрилтэттэн хамнастанан оҕолорун дьиэ кэргэттэрин көрөн-истэн олорбуттара.
Оччолорго нэһилиэнньэ сорох араҥатыгар хамнас, харчы суох буолан ыаллар кыһын дьиэлэри оттугунан кыайан хааччыммакка чоҕу уопсай котельнайтан кистээн таһынар түбэлтэлэрэ баар этэ. Ону уодьуганныыр сыалтан түүннэри графигынан харабыллыыр түбэлтэлэрдээх этибит.
2003 сылтан Намнааҕы ОДЬ КХ салаатыгар эмиэ уларыйыылар буолбуттара. Ол курдук улууска “Соҕуруу”, “Хоту”, “Илин-эҥэр”, “Центральнай” – произвоственнай учаастактар диэн араарыллыбыттара.
Мин “Соҕуруу” учаастак начальнигынан ананан үлэбин саҕалаабытым. Мин дьаһалбар Үөдэй, Партизан, 1-Хомустах учаастактара киирбиттэрэ. Бастакы учаастак маастардарынан 1-Хомустахха Иван Петрович Баишев, Партизаҥҥа Иннокентий Васильевич Яковлев, Үөдйгэ Сергей Михайлович Ядреев үлэлээбиттэрэ. Слесарьдарынан 1-Хомустахха Афанасий Федотов, Александр Прибылых, Илья Пинигин, Григорий Софронов, Иван Охлопков, Михаил Заболоцкий, Николай Березкин.
Партизаҥҥа слесарьдар Михаил Иванов, Иван Сысолятин, Николай Гаврильев.
Үөдэйгэ Дмитрий Татаринов, Егор Зырянов, Кеснофон Петров, Андрей Эверстов.
“Соҕуруу” учаастак сүүстэн тахса үлэһиттээҕэ, туспа хонтуоралааҕа, туспа бухгалтериялааҕа. Бухгалтерынан Заболоцкая Наталья Валерьевна материальнай учуоту ыытара, нэһилиэнньэттэн коммунальнай услуганы хомуйан туттарара.
Биһиги үс учаастак үлэтин эрдэттэн былаан оҥостон сүрүннүүрбүт . Үлэһиттэр үлэҕэ эппиэтинэстээхтик үлэлииллэрин хонтуруоллуурбут уонна оннук ирдэбил туруорарбыт. Ону тэҥэ үс учаастакка сынньалаҥы дьүөрэлээн былааннаахтык ыытарбыт. Учаастакка профсоюһун лидердэрэ Партизаҥҥа Гаврил Мордосов, Үөдэйгэ Михаил Татаринов, 1-Хомустаахха Илья Пинигин коллектив биир сомоҕо буолан үлэлииллэригэр элбэх үлэни ыыппыттара. Учаастактар икки ардыларыгар үлэҕэ, спортка, бэрээдэккэ комплекснай күрэхтэһии ыытан саас кыстык сезона түмүктэнэригэр ааспыт дьыл бастыҥ учаастагар мунньустан үлэ түмүктэрин таһаарарбыт передовиктарга махтал суруктары, бэлэх туттарарбыт уонна эҕэрдэ концерынан түмүктүүрбүт.
Бу ыытылллар тэрээһин үгүс түмүктэрдээх буолбута. Ол курдук ОДЬКХ сыллааҕы үлэтин түмүгүн таһаарар улахан ыһыаҕар спортка да концертка да үлэ передовиктарын бэлиэтээһиҥҥэ өрүү инники кэккэҕэ сылдьарбыт.
Бу кэмнэргэ биһиги тэрилтэҕэ социальнай объектарга газтааһын боппуруоһа күүскэ турбута онно директорбыт Андрей Григорьевич Кобяков, главнай инжинер Александр Николаевич Самсонов, баай опыттаах экономиспыт Валентина Ивановна Охлопкова, механикпыт Николай Васильевич Игнатьев күүскэ үлэлэһэн, үрдүкү тэрилтэлэргэ туруорсан 1-Хомустах центральнай котельнайыгар биир бастакыннан күөх төлөн умайбыта. Онтон салгыы учаастак атын объектарыгар гаастааһын үлэтэ киирбитэ. Ол түмүгэр социальнай объектар итииннэн толору хааччыллыбыттара, үлэһиттэр үчүгэй усулуобуйаҕа үлэлииллэрэ олохтоммута.
Үлэбит хайысхата тосту уларыйан үлэҕэ ирдэбил күүһүрэн биһиги тэрилтэттэн 2004 сылга ЯГУ ИТФ кэтэхтэн үөрэнэ киирбиппит, миигин кытта бу дьыл А.Г.Кобяков, Н.А.Самсонов, Н.В.Игнатьев, С.М Ядреев буоламмыт “Алаас” санаторийга олорон үөрэмиппит. 2007 сыллаахха кэтэхтэн үрдүк үөрэҕи бүтэрэн инжинер “Газснабжение и вентиляция”- диэн специальноһы ыламмын үлэбэр допустанан үлэ үөһүгэр түспүтүм. Бу сылларга биһиги тэрилтэбит ОДЬКХ республикаҕа үрдүк көрдөрүүлээх үлэлээх буолан Минирстерство ГУП ХКХ көһө сылдьар коллегията ыытыллыбыта. Ол коллегия олус үрдүк тэрээһиннээхтик ааспыта. Нам селотун центральнай уулуссаларыгар түүҥҥү остуолба уоттара сандаарбыттара, дьон-сэргэ махтанан хайҕаан Кобяков лаампалара диэн ааттыыларын истэр буоларбыт. Коллегия иккис күнүгэр республика ЖКХтын үлэһиттэрин икки ардыларыгар спортивнай улахан күрэхтэһии буолбута онно биһиги үлэһиттэрбит хапсаҕайга, мас тардыһыытыгар бастыҥнар кэккэлэригэр киирбиттэрэ. Остуолбаҕа ыттыыга биһги профкоммут председателя Сергей Григорьевич Кокорев бастаан УАЗ (Хантер) массыынаны ылан тэрилтэтигэр улахан бэлэҕи оҥорбута. Биһиги тэрилтэбит прфкомун председателя С.Г.Кокорев уонна профком чилиэннэрэ олус былааннаахтык үлэни тэрийэллэрэ, бэлиэ бырааһынньыктарга өрүү аҕа саастаах үлэ венераннарын бэлиэтииллэрэ. Онно учаастактартан анал музыкальнай эҕэрдэ тириэрдэрбит. Тэрилтэҕэ Модуттан Иван Гоголев, 1-Хомустаахтан Виктор Рожин байаанынан биэчэрдэри киэргэтэрбит. Отчуотунай-быыбарынай конференцияларга тэрилтэ үлэһиттэрэ биир киһи курдук профсоюз үлэтин үрдүктүк сыаналыырбыт уонна 100% куоластаан Сергей Григорьевич Кокоревы таларбыт. 2001 сылтан солбуллубат бастыҥ үлэлээх профсоюзнай лидербыт Сергей Григорьевич Кокорев буолар.
Анрей Григорьевич Кобяков кини солбуйааччыта Валентина Ивановна Охлопкова профком председателя Сергей Григорьевич Кокорев үлэһиттэригэр олус үчүгэй айылҕалаах күөх нэлэмэн сыһыыга турар Никольскай нэһилиэгэр ЖКХ ыһыахтыыр сирин оҥотторбуттара. Ыалдьыттары көрсөр улахан Моҕол ураһа, сэргэлэр, түһүлгэлэр, ларектар тутуллубуттара, сайын ыһыахпыт тэрээһиннэхтик оҕолоруттан улахан дьонугар тиийэ спортивнай площадкаларынан, концерттыыр үрдүк сыаналарынан, ырыа –тойук, күрээннээх күрэхтэһиилэр үлэһиттэргэ анаан байтаһын биэ астанара, үлэ передовиктарыгар сыаналаах бытовой техникалар телевизор, холодильник, тутуу тэриллэрэ курдук сыаналаах бириистэри бэлэх ууналлара. Быһый- сымса, күүстээх спортсменнарга эмис мүһэттэн саҕалаан сыаналаах бириистэри тутан үөрэн-көтөн сүргэлэрэ көтөҕүллэн сарыарда күнү көрсөн уруйдаан- айхаллаан ыһыаҕы түмүктээн дьиэлэригэр тарҕаһаллара.
Кэлин дириэктэрбит А.Г. Кобяков доруобуйата мөлтөөн, ол да буоллар үлэтин түмүктүүр сылларын баттаһа улуус котельнайдара бука-бары газ оттукка көспүттэрэ, теплотрассалар саҥардыллыбыттара, тэрилтэҕэ икки этээстээх тупсаҕай хонтуора тутуллубута, материальнай техническай база саҥардыыллыбыта. Тэрилтэ үлэһиттэрэ элбэх хамнаһы аахсар буолбуттара, салайар кадрдар биир сомоҕо буолан үлэлииллэрин тэрийбитэ, олохтообута.
Объектарга саҥа газ оһохтор турбуттара. Андрей Григорьевич Кобяков бэйэтин солбуйааччытынан Николай Васильевич Игнатьевы талбыта. Онтукайын олох сыыспатах эбит этэ. Мин Николай Васильевичтыын бу тэрилтэҕэ 2001 сыллааха биир бириэмэҕэ үлэҕэ киирбиппит. Үөдэйтэн саҕалаан материальнай инвентаризацияны иккиэн бииргэ сылдьан ыыпппыппыт. Николай Васильевич механиктан саҕалаан улуус биир улахан тэрилтэтин киэн туттар салайааччыта буола үүннэ.
2010 сылтан улуус ЖКХ тэрилтэтин аата уларыйан АО “Нам комунтеплоэнерго” тэрилтэ буолбута. Директорынан Николай Васильевич Игнатьев солбуйааччы директорынан Валентина Ивановна Охлопкова, главнай инжинерынан Евтропий Алексеевич Тихонов буобуттара, профком председателинан Сергей Григорьевич Кокорев, главнай бухгалтерынан Лидия Николаевна Румянцева, главнай экономиһынан Екатерина Терентьевна Суханова, комунальнай өҥөнү хомуйуу начальнигынан Евдокия Ивановна Николаева, тэрилтэ сокуоннастарын хонтуруоллуур отдел начальнигынан Валерий Иванович Охлопков, отдел кадр начальнигынан Светлана Константиновна Москвитина уо.д.а бу тэрилтэ сайдарыгар, социальнай-экономическай көрдөрүүлэрэ туруктаах буолутугар төһүү күүстээх специалистар этилэр.
Олох ирдэбилинэн тэрилтэҕэ саҥа соруктар турбуттара. Бары объектарга саҥа оборудованиялар тураннар онно автоматизированнай, технологическай үлэ процестара киирэннэр тэрилтэҕэ оптимизациялааһын киирэн үлэһит илиигэ сокрашениялар саҕаламмыттара. Ол долгунугар элбэх киһи үлэтэ суох хаалара сабаҕаламмыта. Тэрилтэ төһө кыалларынан бу процеһы ыарыыта суох аһарар сорук турбута, онно элбэх мунньахтар өйдөтөр үлэлэр ыытыллыбыттара. Биһиги учаастакка үлэһиттэри кытта атах тэпсэн олорон биир сүбэннэн бу процеһы ыарыыта суох аһарарбытыгар элбэх өйдөтөр үлэни ыыппыппыт. Дьоммут-сэргэбит тэрилтэ иннигэр турбут ирдэбили өйдөөннөр улахан охсуута суох үлэ сокращениеларын ыыталаабыппыт. Биллэн турар, туһааннаахха ыарахан этэ. Сыыйа тэрилтэҕэ учаастактар толорор функциялара аччаан барбыта ол түмүгэр учаастактар суох буолбуттара, ону тэҥэ учаастак салайааччылара үлэлэриттэн босхоломмуттара. Мин 2014 сыллаахха үлэбин түмүктээбитим.
Тэрилтэ билигин бэйэтин сөптөөх үлэ хайысхатын тутуһан баай опыттаах специалистар көмөлөрүнэн социальнай-экономическай көрдөрүүлэрэ республикаҕа биир бастыҥ тэрилтэ аатын сүгэн тэрилтэ 2025 сылга Нам улууһун ОДЬКХ тэриллибитэ 65 сыллаах үбүлүөйдэрин өрөгөйдүү көрүстүлэр.
Баҕарабыт үлэҕит өссө таһарыылаах, ситиһиилээх, аныгы олох үрдүк тэтимин кытта тэҥҥэ хардыылыыр сайдыылаах буоларгытыгар, тус бэйэҕитигэр чэгиэн-чэбдик туругу, кытаанах доруобуйаны, дьиэ кэргэҥҥитигэр дьоллоох байылыат олоҕу түстээҥ.
Рожин Виктор Герасимович, Саха республикатын тыатын хаһаайыстыбатын туйгуна,
«За вклад развитие Намского улуса» АПК номинация хаһаайына,
үлэ, спорт бэтэрээнэ,
муус устар 14 күнэ, 2025 сыл,1-Хомустаах, Нам улууһа