Нам улууһугар олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыба тэриллибитэ 65 сылыгар
Мин 2-Хомустаахха «Үүнэр” ТХПК–ҕа главнай инженер дуоһунаһыгар үлэлии сылдьыбытым. 2002 сыллаахха ОДьКХ саҥалыы тэриллэн, туһунан учаастак буолбута. Намҥа кэлэн Андрей Григорьевич Кобяков сөбүлэҥин ылан, тохсунньу 2002 сылыттан маастарынан үлэбин саҕалаабытым.
Оччолорго котельнайдар естественнай циркуляция буолан, котеллар обьектан аллараа котлован иһигэр тураллар этэ, онон чох киллэрэргэ кыра түннүгүнэн киллэрэр, шлагы кыра иһитинэн, кирилиэс устун таһаараллар этэ. Бу үлэлииргэ ыарахан. 2000 сыллаахха школа котельнайын таһыгар АВР программатынан саҥа котельнай тутуллубута, подпитка, насос уонна емкость эргэ котельнайга туран үлэлиирэ. 2003 сыллаахха эргэ котельнай котелларын көтүрэн таһааран саҥа котельнайга туруорбуппут. Эргэ котельнай миэстэлэригэр пристрой тутан онно 3*3 м3 емкость, 1 циркуляционный 1.5 квт подпитка, 1 насос уонна 60 квт ДЭС турбута. Бу үлэлэри бэйэбит үлэһиттэрбит оҥорбуттара. 2004 сылга аны Центральнай котельнай котлована турар котелларын көтүрэн таһаарбыппыт, эмиэ АВР-нан тутуллубут котельнайы үлэлэпиппит, бу котельнайга икки устуука КСВ – 1.5 квт котел, 2 устуука циркуляционнай, 2 устуука подпитка уонна хас котел аайы поддув дымосос үлэлиир этэ. Эргэ котельнай миэстэтигэр отсыпка оҥорон пристрой тутан онно 100 квт ДЭС турбута, бу үлэни эмиэ учаастак үлэһиттэрэ бэйэбит күүспүтүнэн оҥорбуппут.
2003 сыллаахха Улуус мунньаҕар депутатынан талыллыбытым онно быыбардааччылар накаастарыгар тыа сирин олохтоохторун дьиэлэрин ититии систематыгар холбооһун үлэтин ылыммытым. Бу үлэни дириэктэрбит Андрей Григорьевич Кобяков өйөөн, үөһэ салалтаҕа туруорсан чааһынай ыалга техническэй условие уонна төлөбүрүгэр, субсидия көрүллэрин ситиһэн Нам улууһугар, республикаҕа да биир бастакыларынан буолбуппут. 2004 сылтан чааһынай ыаллары ититии систематыгар холбооһун саҕаламмыта. Тэрилтэбит 30 тахса ыалга теплотрасса задвижкатын, запорнай арматуратын биэрбиппит, үлэлэрин эмиэ бэйэбит үлэһиттэрбит оҥорбуттара. Школабыт котельнайыгар эбии 10 ыал холбоммута. Детсад дьиэтэ сыл аайы халаан уутугар барар буолан, олохтоохтор туруорсан мыраан үрдүгэр, саҥа детсад дьиэтэ тутуллан 2010 сыллаахха үлэҕэ киирбитэ. Тэрилтэ Барнауллары кытта кэпсэтэн балаҕан ыйыгар модульнай котельнай аҕалбыттара бу контейнер тииптээх котельнай иһигэр 2 устуука 0.25 квт. КВР котеллар, 2 устуука 1.5 квт циркуляционнай уонна 2 устуука омук кыра кыамталаах подпитка насоһа таҥылла сылдьар этэ, ону теплотрассатын тардан баран котельнайга подача, обратка холбоот оттуллан барбыта онно эбии 5 квартиралаах уопсай дьиэ холбоммута. Котельнай иһигэр уот барар түбэлтэтигэр диэн кыра кыамталаах ДЭС киллэрбиппит.
Халаан уута 2010 сыллаахха улахан буолан дэриэбинэ уонна учаастактар Тараҕай Бэс, Буойун, Үүнэр барыта ууга бараннар олохтоохтор туруорсан оччолорго Саха Республикатын президиэнэ кэлэн мунньахтаан уу ылбат сиригэр мыраан үрдүгэр саҥа дэриэбинэҕэ оскуола тутуллар буолбута. Саҥа оскуола балаҕан ыйын 1 күнүгэр 2012 сылга бүтэн оҕолор үөрэммитинэн барбыттара.
Социальнай обьектары, чааһынай ыаллары холбуурга диэн 2015 сылга саҥа модульнай котельнай тутуллубута. Котельнайы сайын от ыйыгар, Барнаултан Аллараа Бэстээххэ улахан омук полуприцебинэн аҕалан онтон паромҥа 3 массыынаны тиэйэн паром Хатас айаҕар аҕалбыта, биэрэк кумахтаах буолан омук массыыналара кыайан тахсыбакка, Намтан Урал массыынаны катерынан аҕалан биэрэккэ уонна мырааҥҥа состорон таһаарбыппыт. Атырдьах ыйыгар Барнаултан 3 монтажник кэлэн ый иһигэр таҥан үлэлиир гына оҥорон барбыттара, теплотрасса тардыллан 20 тахса чааһынай ыал холбоммуттара уонна теплотрасса проект быһыытынан ХВС холбонор буолан Школа насоснайыттан ХВС турба тардыллан ыаллар уунан туһанар буолан благоустройства оҥостубуттара. Саҥа дэриэбинэҕэ (мыраан үрдүгэр) 2021 сыллаахха (социальнай обьектар) эбии тутуллан уонна ууга барар нэһилиэк буолан программаннан саҥа дьиэ туттан элбэх ыал киирбитэ, онон саҥа терморобот улахан кыамталаах котельнай тутуллар буолбута. Ыам ыйыттан котельнай миэстэтин отсыпкалаан тимир турбаннан сваркалаан акылаата оҥоһуллубута. Бэс ыйыгар Барнаултан ООО “Энергоальянс” тэрилтэттэн Дроздов Дмитрий салайааччылаах монтажниктар, 5 киһилээх биригээдэ кэлэн котельнай тутуутун саҕалаабыта. Котельнай материалын сайыны быһа Барнаултан массыынаннан аҕалан Аллараа Бэстээххэ атын вездеход Камазка перетаркалаан аҕалбыттара. Бастаан каркаһын туруорбуттара, онтон утепляйдаан муостатын оҥороот дымосос уонна күлү тутар циклон олордубуттара. Сайын сэндвич панель аҕалан истиэнэтин, үрдүн оҥорбуттара. Котеллар хойутаан кэлэннэр сэттинньи ыйга турбуттара, пробнай запуск сэттинньи 14 күнүгэр буолбута, да ситэ итиитин биэрбэт этэ, углеподача ленточнай буолан топката кыараан хаалбыт диэбиттэрэ уонна бэйэлэрэ дьуһуурустубалаан отто сылдьан углеподачатын уларытан лопаточнай оҥорбуттара, дьэ температура тахсыбыта. Котельнай арыллыыта кулун тутар 17 күнүгэр 2022 сыллаахха буолбута уонна “Сэргэлээх” диэн ааттаммыта. Бу манна 50 миэстэлээх дьыссаат дьиэтэ, 38 чааһынай дьиэ, 4 уонна 5 кыбартыыралаах уопсай дьиэлэр холбоммуттара.
Биһиги уолаттарбыт бары фестивалларга, субботниктарга, күрэхтэһиилэргэ, нэһилиэккэ ыытыллар бары мероприятияларга көхтөөхтүк кытталлар, оскуоланы бүтэрэр выпускниктарга подарок туттарабыт, бу кэлин ойуур баһаардарын умулларыыга бэйэбитигэр, Фрунзеҕа, Көбөкөҥҥө баран көмөлөспүппүт. Итэҕэс-быһаҕас да баар буолар, ону үлэ бэрээдэгинэн туоратабыт.
2-Хомустаах бөһүөлэгэ ититии систиэмэтигэр чааһынай ыаллар бары 100% холбоннулар, онон эдэр ыал олохсуйуута да элбээтэ, кырдьаҕастарбыт да барбат буоллулар, благоустройства киллэрэн куораттан итэҕэһэ суох олоробут.
Биһиги тэрилтэбит АО «Намкоммунтеплоэнерго», 2-Хомустаах учаастагын үлэһиттэрэ, дэриэбинэ сайдыытыгар, олорор усулуобуйа тупсарыгар кырата суох кылааппытын киллэрдибит дии саныыбыт.
Дмитрий Афанасьевич Жирков, Саха республикатын ОДьКХ Бочуоттаах үлэһитэ,
2-Хомустаах нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо, Үлэ бэтэрээнэ