Киһи сир үрдүгэр үөскүөҕүттэн барыны бары сылыктаан, кэтээн көрөн олоҕун оҥостон кэллэҕэ. Мээнэ этиллибэтэҕэ буолуо, «киһи – айылҕа оҕото» диэн. Саха дьоно чахчы да айылҕа оҕолоро буоларбытын эппитинэн-хааммытынан билэн-көрөн олоробут. Салгыммыт сибиэһэйэ, булпут-аспыт эбэлэрбит-күөллэрбит көмөлөрүнэн, хара тыабыт маһынан дьиэ-уот туттан, дурда-хахха оҥостон олордохпут. Күммүт-дьылбыт хамсааһынын, уларыйыытын-тэлэрийиитин билгэлээн, айылҕаны кэтээн көрөн, үлэлээн-хамсаан кэллэхпит.
Мин оҕо эрдэхпинэ, кырдьаҕастар арааһы бары үөтэллэрэ, кэпсииллэрэ. Төһөнөн элбэх хаар түстэҕин, элбэх сайын аастаҕын ахсын күн-дьыл уларыйара-тэлэрийэрэ элбээн иһэр. Сирбит да хамсааһына тохтообото биллэр. Үөрэх күүһүнэн научнайдык кэтээн көрүү саҕаламмыта. Айылҕаны кэтээн көрүү науканан салаллан быһаарыллар буолуоҕуттан, олус чуолкайдык кэпсэнэр буолбута, быйыл, 304 сыла бу кулун тутар 28 күнүгэр буолбута 2016 с. отрывной халандаарга суруллубут. «В 1721 году Петр 1 предложил своему сподвижнику А.Д. Меньшикову: «Когда деревья станут раскидаться, тогда велите присылать нам весточки оных, понедельно, наклеивши на бумагу, с подписанием чисел, дабы узнать, где ранее началась весна». Указом государя, изданным 28 марта 1722 года, подписывалась адмиралу Крюйсу, вести систематические записи о состоянии погоды в Петербурге. Российской Академии наук Петр 1 предложил организовать и «производить повсюду метеорологические наблюдения, а в наиболее важных местах поручить и продолжение надежным лицам». С этого времени в Петербурге стали вести систематические метеорологические наблюдения, т.е. была организована первая в России Служба погоды. Одновременно было положено начало русской фенологии, — науке о сезонном развитии живой природы. Так стали создаваться отечественные народные календари погоды».
Научнайдык кэтээн көрүү сайдыаҕыттан, билигин буола турар аномальнай уларыйыылары билэ олоробут. Сорох бити-билгэни билиммэт түгэннэрэ элбээн иһэр. Уларыйыы-тэлэрийии айылҕаҕа балысханнык бара турарга дылы.
Т. ТЕРЕШКИНА