Оҕо сайыҥҥы сынньалаҥын тэрийии ураты болҕомтоҕо турар. З.А. Тихонова аатынан «Түөлбэ» оҕо киинэ эбии үөрэхтээһин тэрилтэтэ быйыл сайын “Сайдыс” күнүскү лааҕыры аһан үлэлэтэр. Начальнигынан эбии үөрэх педагога Маргарита Герасимова үлэлиир.
—“Сайдыс” күнүскү лааҕырга барыта 100 оҕо сылдьар, 6 этэрээтинэн үлэлиибит. “Эдэр фермер” этэрээт оҕолоро теплицаҕа оҕурсуну, помидору, оҕуруокка хотуоппуйу, тыыннаах муннукка 10-ча куруолуктары көрөллөр-истэллэр, сибэккилэргэ уу кутан бүөбэйдииллэр, сыыс оту ыраастыыллар. Этэрээти Жиркова Светлана Архиповна салайар.
Улууспут историятын, кыраайы үөрэтэр, көрдүүр-ирдиир “Поиск” этэрээти Семенова Надежда Ивановна салайар. Кини “Эдэр экскурсовод” программалаах, онно тирэҕирэн оҕолор кэлэр нэдиэлэҕэ Хатырыкка М.К. Аммосов аатынан СӨ Государственноһын историятын музейыгар экскурсиялыы барыахтара. Таарыччы Модут орто оскуолатын «Чэчир» үлэ, сынньалаҥ лааҕырыгар сылдьан оҕолорго бэйэлэрин үлэлэрин кэпсиэхтэрэ. Ону таһынан оҕолор улууспут историческай, кэрэ-бэлиэ миэстэлэригэр сылдьаллар.
“Эдэр блогер” этэрээти Дьячковская Екатерина Ивановна салайар. Оҕолор камеранан хайдах туттарга, кылгас киинэлэри хайдах устарга, саҥа релизтэри бэлэмнииргэ, монтаж хайдах оҥорорго, таҥарга үөрэнэллэр.
“Төрүт дорҕоон” этэрээти Уваровская Тамара Степановна үлэлэтэр. Фольклор хайысхалаах — оҕолор хомуска, чабырҕахха, оһуохайга дьарыктаналлар.
“Ай Куо” кыргыттарга сөп түбэһэр хайысханы тутуһар этэрээт. Кинилэр сценаҕа хайдах туттарга-хаптарга, кэрэ сэбэрэни оҥосторго, муода таҥаһын хааман көрдөрөргө, муода айан, кыра иискэ үөрэнэллэр. Этэрээти Намылы Ходьуку Дойду кыыһа салайар. Бу бээтинсэҕэ лааҕыр үрдүнэн “Сайыына Куо” уонна “Боотур” күрэхтэр буолуохтара, онно этэрээттэртэн биирдии оҕо кыттыаҕа.
Улахан оҕолорго “Бизнес ЛАБ” этэрээти Павлова Аксинья Семеновна салайар. Сүнньүнэн, урбаан эйгэтигэр сыһыаннаах буолан, Тарабукина Марфа Семеновна салайар “Мой бизнес” киини кытта ыкса ситимнээхтик үлэлииллэр. Оҕолор урбаанньыттары көрсөн, үлэлэрин билсэн кэлбиттэрэ. Ол курдук, “Цунами” кафеҕа, “Лакшми” маҕаһыыҥҥа, автосервискэ, Граф Биэрэгэр “Исток” туристическай базаҕа сылдьыбыттара. Оҕолор ити курдук бэйэ дьарыгын арыммыт дьон хайдах үлэлииллэрин харахтарынан көрөн, хаһаайыттарын кытта көрсөн кэпсэппиттэрэ. Урбаанньыттар оҕолорго бэйэлэрин сүбэлэрин-амаларын биэрэн көмөлөспүттэрэ. Онон оҕолор хайдах бизнеһы саҕалыахха, тэриниэххэ сөбүн билсэллэр, үөрэтэллэр.
Бу этэрээт оҕолоро бүгүн бэйэлэрин көрүүлэринэн оҥостубут бизнес-былааннарын экспертэр иннилэригэр көмүскүү олороллор, ону көрдүгүт дии. Ону таһынан этиэхпин баҕарабын Егоров Артем бу лааҕырбытыгар сылдьыытын түмүгүнэн сайыҥҥы бириэмэҕэ кафе үлэлэтэр санаалаах. Сменабыт от ыйын 2 күнүгэр түмүктэнэр, онтон Артем от ыйын 4 күнүгэр кафетын үөрүүлээхтик аһаары сылдьар, онон үөрэнээччибитин өйөөн, күүс-көмө буолуохпут.
Быйыл директорбыт Надежда Гаврильевна улууспут баһылыгар уруккуттан туруорсан, сайыҥҥы стационарнай лааҕыры аһан үлэлэтэр баҕатын толорон, сир быстарда. Онон Юрий Иннокентьевич Слепцовка улахан махталбытын тиэрдэбит. От ыйын 2 күнүгэр лааҕыр үлэтин түмүктүүр тэрээһинин, оҕо Ыһыаҕын, саҥа ылбыт сирбитигэр — “Эҥсиэли” культура, сынньалаҥ пааркатын кэтэҕэр ыытыахпыт, — диир Маргарита Семеновна.
Кини быһаарбытынан оҕолор күнүскү лааҕырга сарсыарда 9 ч. күнүс 14:00 ч. диэри сылдьаллар. Бары этэрээттэрин салайааччыларын былааннарынан дьарыктарга үөрэнэллэр, лааҕыр тэрээһиннэригэр кытталлар, ону таһынан араас тиэмэлэргэ бэсиэдэлэри истэллэр. Ол курдук, урбаанньыттар В.Ю. Кривогорницын, А.Н. Крылов кэлэн бэйэлэрин уопуттарыттан үллэстибиттэр. Өрөспүүбүлүкэтээҕи «Мой бизнес» киини кытта бу саас сөбүлэҥ түһэрсиллибитинэн, преподавателлэр кэлэн оҕолорго «Стартуй в бизнес» диэн бизне-оонньуу ыыппыттар. Намнааҕы ветеринарнай управление, Намнааҕы айылҕа харыстабылын инспекциятын специалистара кэлэн үлэлэрин билиһиннэрбиттэр, бүгүн Н.М. Рыкунов аатынан Нам улуустааҕы бибилиотекатын үлэһиттэрэ ыалдьыттыахтара.
Оҕолор күнүскү лааҕырга үстэ аһыыллар: сарсыарда кэлээт да, күнүс эбиэттииллэр уонна эбии аһылыгынан хааччыллаллар. Кинилэри асчыттар Анна Семеновна Замятина, Варвара Егровна Филиппова минньигэс, тотоойу аһылыгынан маанылыыллар. Этэрээттэр салайааччыларыгар үс баһаатай көмөлөһөр.
Күнүскү лааҕыр этэрээттэрин оҕолорун көхтөөх, бэһиэлэй, туһалаах сынньалаҥнарын сэргии көрдүм. Ордук “Бизнес ЛАБ” этэрээт оҕолоро бэйэлэрэ толкуйдаан, айан таһаарбыт бизнес-бырайыактарын көмүскээбиттэрин сэҥээрэ иһиттим. Тыыппалаах бырайыактар баалларыттан астынным.
Оҕолор сорудаҕынан толорбут бизнес-бырайыактарын Нам улууһун «Мой бизнес» киин сэбиэдиссэйэ Марфа Тарабукина бэрэссэдээтэллээх, урбаанньыт, «Лакшми» маҕаһыын дириэктэрэ Василий Кривогорницын, В.П. Артамонов аатынан ХСФЛ дириэктэри иитэр үлэҕэ солбуйааччы Светлана Новгородова чилиэннэрдээх экспертнэй хамыыһыйа 8 үлэни сыаналаан түмүк таһаарбытын билиһиннэрэбин:
-1 м. — «Гостиница для животных» бырайыак (хаһаайыттар суох кэмнэригэр ыттары, куоскалары быстах кэмҥэ тутар өҥөнү оҥоруу), ааптар — Настя Ноговицына.
-2 м. — «Силомер» бырайыак («Силомер»-аттракциону сайын М.К. Аммосов аатынан болуоссат Набережнайыгар, кыһын М.К. Аммосов аатынан культура Дыбарыаһыгар туруоруу, оҕолор аралдьыйыыларын кэҥэтии, күүһү чуолкайдык бэрэбиэркэлэнии), ааптар — Аэлита Ноговицына.
-3 м. — «Перепродажа» бырайыак (өрөмүөннэммит мотоцикллары атыылааһын), ааптар — Артем Корякин.
Кыайыылаахтар бары грамоталары, сэмэй бэлэхтэри туттулар, онтон Диана Диодорова «Фотобудки» уонна Юрий Софронов «Сардаана» бырайыактарынан биһирэбил бириистэринэн бэлиэтэннилэр.
Ити курдук З.А. Тихонова аатынан «Түөлбэ» оҕо киинэ эбии үөрэхтээһин тэрилтэтин “Сайдыс” күнүскү лааҕырын оҕолоро үлэ үөрүйэхтэрин иҥэринэллэр, дьоҕурдарын сайыннаран, сөбүлүүр дьарыктарыгар умсугутуулаахтык үөрэнэн, сайдан, билии эбинэллэр.
Касьян Олесов-Олук