Нам улууһугар Ленскэй нэһилиэгин киириитигэр туруоруллубут «Эҥсиэли үрдүнэн кубалар» стеланы үөрүүлээх быһыыга астылар.
Сахабыт сирин биир кэрэ-бэлиэ тунах хонуулаах, үлэһит хоһуун дьонноох улууспут киин нэһилиэгэр ураты үөрүүлээх, Наммыт ытык сиригэр историяҕа хаалар бэлиэ күн буолла.
Бу дьыл атырдьах ыйын 4 күнүгэр 418 №-дээх «Ленскэй нэһилиэк» тыа сирин түөлбэтин баһылыга Петр Сокольников уонна урбаанньыт, Россия архитектордарын сойууһун чилиэнэ, стела ааптара Сергей Лукин Ленскэй нэһилиэк сиригэр-уотугар турбут «Энсиэли үрдүнэн кубалар» киирэр бэлиэ архитектурнай-декоративнай композиция оҥоһуллуутугар илии баттаспыттар.
«Энсиэли үрдүнэн кубалар» киирэр бэлиэ СӨ олохтоох көҕүлээһини өйүүр программа чэрчитинэн 3 мөл. 525 тыһ. 531 солк. үбүлэнэн оҥоһулунна. Бу стела оҥоһуллуутугар урбаанньыт, стела ааптара Сергей Лукин уонна кини үлэһиттэрэ, «Ленскэй нэһилиэк» ТСТ иһинэн үлэлиир МАУ АРТ тэрилтэ (дир. В. Яковлев), сырдатыыга В. Протопопов, «Система» ХЭТ үлэлэстилэр. Салгыы иккис түһүмэҕинэн тула өттүн тупсарыы үлэтэ ыытыллыаҕа диэн бигэргэттилэр.
Куйаар ситимиттэн
Нам сэлиэнньэтэ 1661 сыллаахха (сорох сиргэ 1768 с. бастаан ахтыллар) олохтоммута. Ол эрээри, нэһилиэк киинин быһыытынан 1799 сыллаахха Енисей өрүс Конта диэн үрэҕиттэн кэлбит миссионердар «Куһаҕан Ыал» диэн сиргэ таҥара дьиэтин тутарга анаан маҥнайгы Кириэһи туруорбуттара. Ол кэнниттэн бу сир Конта-Крест диэн ааттаммыта. 1804 сыллаахха таҥара дьиэтин тутуута түмүктэммитэ.
Сэбиэскэй былаас кэмигэр уларыта тутуулар түмүктэригэр, Ленскэй нэһилиэк туспа таһымнаах тэриллии быһыытынан ил таһымынан бэйэтин историятын саҕалаабыта. 1941 сыллаахха туспа нэһилиэк быһыытынан чуолкайдаммыта. Онон быйыл Ленскэй нэһилиэкпит 85 сыллаах үбүлөйүн бэлиэтиир. Бүгүн Ленскэй нэһилиэк — Нам улууһун киинэ, саамай улахан, уонтан тахса тыһыынча киһи олорор, педколледжтаах, элбэх культура уонна спорт эбийиэктээх кэскиллээх сирэ буолар.
Академик А. П. Окладников чинчийиилэринэн, Эҥсиэли хочотун олохтоохторо хас даҕаны үйэлэр тухары бэйэ-бэйэлэрин кытта ыкса сибээстээх Саха биис уустарыттан төрүттээхтэр. Нам сиригэр Саха Сирин былыргы киинэ уонна сылга, ынах сүөһү иитиитин биир сүрүн уйата этэ. Археологтар манна эрдэтээҥҥи тимир үйэтиттэн саҕалаан хойукку орто үйэлэргэ диэри сыһыаннаах былыргы дьон олоро сылдьыбыт сирдэрин булбуттара, — диэн ахтылынна.
Семен Аргунов
Видео: Роман Шапошников